Wysokość emerytury




Okresy składkowe i nieskładkowe

Okresami składkowymi są m.in.:

  • okresy ubezpieczenia, tj. przypadające od dnia 1 stycznia 1999 r.:
    • okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
    • okresy nieopłacania składek z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek - zarówno wtedy, gdy tytuł podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym istniał do końca roku kalendarzowego oraz, gdy ustał przed końcem roku, lecz po opłaceniu składek od rocznej podstawy wymiaru.
  • okresy opłacania składki na ubezpieczenie społeczne (od 15 listopada 1991 r. do 31grudnia 1998 r.) oraz okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne, albo za które nie było obowiązku opłacania składki, przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r.

Okresy te są wymienione w art. 6 ustawy emerytalnej.

Przy ustalaniu okresu uprawniającego do świadczeń dla płatników składek, zobowiązanych do opłacania składek na własne ubezpieczenia, (np. ubezpieczonych prowadzących pozarolniczą działalność oraz osób z nimi współpracujących), nie uwzględnia się okresów, za które nie zostały opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom w tym okresie.

Do okresu składkowego (ani nieskładkowego) nie zalicza się okresu urlopu bezpłatnego, udzielonego na podstawie art. 174 § 2 Kodeksu pracy, stanowiącego przerwę w realizacji obowiązków i praw pracowniczych W okresie tym ani nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, a tym samym okres ten nie może zostać zakwalifikowany jako składkowy.

Przy obliczaniu wysokości emerytury, okresy składkowe uwzględnia się w wymiarze po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok tych okresów, z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

Okresy nieskładkowe

Okresy nieskładkowe to - wymienione w art. 7 ustawy emerytalnej - okresy braku aktywności zawodowej, które - z uwagi na ich specyfikę - w pełni uzasadniają uwzględnienie ich przy ustalaniu prawa do emerytury.

Są to - między innymi - okresy pobierania zasiłków chorobowych, wychowywania dzieci w wieku do lat 4, studiów wyższych czy studiów doktoranckich.

Odmiennie niż ma to miejsce w przypadku okresów składkowych - ustawa emerytalna przewiduje ograniczenia przy uwzględnianiu okresów nieskładkowych.


Przy ustalaniu prawa do emerytury oraz jej wysokości okresy nieskładkowe przyjmuje się w wymiarze nie przekraczającym jednej trzeciej uwzględnionych okresów składkowych.

Obliczając jedną trzecią okresów składkowych bierze się pod uwagę cały udowodniony okres składkowy, tj. lata, miesiące i dni. Przyjmuje się, że 1/3 roku to 4 miesiące, miesiąc to 30 dni, a zatem 1/3 miesiąca to 10 dni, a dni pozostałe w wyniku dzielenia zaokrągla się do pełnych dni.


Okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie

 

Ustawa emerytalna przewiduje możliwość zaliczania do stażu wymaganego do przyznania emerytury okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie.

Legitymowanie się wyłącznie tymi okresami nie uprawnia do przyznania emerytury z ustawy emerytalnej, natomiast okresy te przyjmuje się do ustalenia prawa do emerytury w przypadku, gdy udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe są niewystarczające do ustalenia prawa do tego świadczenia.

Okresów pracy w gospodarstwie rolnym nie uwzględnia się, jeżeli zostały zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Okresy pracy w gospodarstwie rolnym, które są przyjmowane przy ustalaniu prawa do emerytury oraz jej wysokości, zostały wymienione w art. 10 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie uwzględnia się - bez względu na ich faktyczny wymiar - jedynie w zakresie niezbędnym do ustalenia prawa do emerytury – po uprzednim zliczeniu okresów składkowych i nieskładkowych.

 

Przy ustalaniu, czy został spełniony warunek posiadania okresu wymaganego do ustalenia prawa do emerytury, w pierwszej kolejności bada się liczbę udowodnionych lat składkowych i nieskładkowych (w rozmiarze nie przekraczającym 1/3 uwzględnionych okresów składkowych). Okresy pracy w gospodarstwie rolnym przyjmuje się dopiero wówczas, gdy okresy składkowe i nieskładkowe są zbyt krótkie i nie zezwalają na przyznanie emerytury.


Okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ustalająć prawa do emerytury osoby, która osiągnęła wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn i utraciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługującej z FUS z powodu odzyskania zdolności do pracy, uwzględnia się również okresy pobierania tej renty, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, oraz okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w tym gospodarstwie, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.

Możliwość doliczenia okresu pobierania renty dotyczy wyłącznie tych osób, które osiągnęły wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat mężczyzn. Nie podlega on zatem uwzględnieniu przy ustalaniu uprawnień do emerytury przysługującej w obniżonym wieku, czy też bez względu na wiek.


Okres pobierania renty podlega doliczeniu wyłącznie w wymiarze niezbędnym do ustalenia prawa do emerytury.

Doliczenie okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy prawo do renty ustało wskutek odzyskania zdolności do pracy. Okres ten nie podlega wobec tego doliczeniu w przypadku, gdy o emeryturę ubiega się osoba nadal uprawniona do tej renty.


Okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy nie jest uwzględniany przy ustalaniu wysokości emerytury.

 

Nie jest to bowiem ani okres składkowy, ani nieskładkowy w rozumieniu ustawy emerytalnej, a tylko te dwa okresy podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości emerytury (pominąwszy szczególne rozwiązania dot. okresów rolnych).

Natomiast doliczenie tego okresu może zdecydować o podstawie prawnej przyznania emerytury, a więc o tym, czy zostanie przyznana emerytura przewidziana w art. 27 ustawy emerytalnej, gdzie wymagany staż wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, czy w art. 28 - gdzie wymagany jest staż o 5 lat krótszy (odpowiednio 15 i 20 lat).

Jest to o tyle istotne, że emerytura przyznawana na podstawie art. 27 ustawy emerytalnej podlega podwyższeniu do świadczenia najniższego, a emerytura przyznana w myśl art. 28 tej ustawy - nie jest objęta tą gwarancją i jest wypłacana w faktycznie ustalonej wysokości.